CHROBERZ

• Zespół kościoła pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Został ufundowany przez Stanisława Tarnowskiego, wojewodę sandomierskiego w1550roku. W kościele do chwili obecnej zachował się jego nagrobek, wykonany przez Jana z Urzędowa lub jego warsztat. Z inskrypcji dowiadujemy się licznych krajach do których podróżował: Macedonii, Grecji, Syrii, Arabii, czy Egiptu.

W prezbiterium po stronie północnej możemy oglądać pomnik księdza Zbigniewa Ziółkowskiego, pierwszego proboszcza który "urzędował" już w nowej świątyni.

Autorem jest również warsztat Jana z Urzędowa. Te dwa nagrobki uważane są przez znawców jako jedne z najcenniejszych rzeźb renesansowych.

• Poza tym w skład zespołu wchodzą:

- brama murowana, kamienna z końca XIX wieku.

- dzwonnica drewniana z XIX wieku

- ogrodzenie, murowane, kamienne z końca XIX w.

Ciekawostka: w mur okalający kościół wmurowany jest fragment nagrobka z 1566 roku.

• Pałac Wielopolskich obecnie siedziba Zespołu Szkół Rolniczych.

Pałac został wzniesiony w latach 1857- 1860. Zaprojektował go wybitny architekt tego okresu Henryk Marconii. Fundatorem tej budowli był margrabia Aleksander Wielopolski.

Pierwotne pałac przeznaczony był pod bibliotekę którą powierzył pieczy margrabiego Konstanty Świdziński. Jednak w późniejszym czasie pałac stał się siedzibą rodu Wielopolskich.

Ciekawostka: w roku 2000 w pałacu w Chrobrzu, a także na terenie parku dworskiego, ekipa filmowa Filipa Bajona kręciła sceny do filmu "Przedwiośnie".

Obecnie pałac jest siedzibą Samorządowy Ośrodek Dziedzictwa Kulturowego Ponidzia .

• Kaplica z 1850 roku

Projektu Henryka Marconiego. Wzorowana jest ona na kaplicy przy zamku w Książu Wielkim.

• Do Zespołu Pałacowego Wielopolskich należą poza pałacem i kaplicą następujące obiekty:

- chlew murowany z 1881 roku,

- kuźnia, murowana, kamienna z trzeciej ćwiartki XIX w - częściowo rozebrana,

- obora murowana z 1881 r,

- oficyna ,murowana z drugiej połowy XIX wieku
(dom numer 268 e i 268 d),

- pozostałości bramy i mostu , murowane z XIX wieku,

- stróżówka, murowana, kamienna z XIX wieku.

• Gorzelnia z końca XIX wieku

postawiona na miejscu znacznie starszej - ogólny stan bardzo zły. Własność prywatna.

WARTO ZOBACZYĆ

• Kaplica cmentarna, murowana, kamienna z połowy XIX wieku.
• Brama murowana, kamienna wokół kościoła. W murze umieszczony został fragment nagrobka z datą 1560 r.
• Nagrobek przy kościele z 1815 roku, Wojciecha Prus Donieckiego
• Grodzisko wczesnośredniowieczne. Na wzgórzu tym położony był zamek. Niestety do dnia dzisiejszego nie pozostał żaden widoczny ślad po zamku, oprócz wzgórza i fragmentów podmurówki.
• Figury przydrożne: - rzeźba św. Jana Nepomucena późnobarokowa (XVIII w). Znajduje się na posesji państwa Golowskich przy wjeździe na most.
• Rzeźba św. Barbary z 1747 roku.
• Rzeźba św. Floriana z 1767 r. (przy kościele)
• Rzeźba św. Mikołaja z 1772r.
• Figura ufundowana przez mieszkańców gromady Chroberz na pamiątkę panującej epidemii tyfusu. Odnowiona przez Zofię Wielopolską.

PEŁCZYSKA

• Pełczyska w ostatnich latach stały się bez wątpienia najsłynniejszą miejscowością gminy Złota, a to za sprawą sensacyjnych wyników wykopalisk prowadzonych przez Uniwersytet Warszawski. Archeolodzy z Instytutu Archeologii odnaleźli w Pełczyskach osadę kultury Celtyckiej, a oprócz tego cmentarzyska i osady należące do innych kultur. We wrześniu tego roku miała miejsce wielka impreza podsumowująca efekty pracy archeologów z Ekspedycji Celtyckiej.

• Archeolodzy odkryli pozostałości kamieniołomu z XI-XII wieku na górze Zawinnicy.

• Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha został wzniesiony w I połowie XVIII wieku z fundacji Jana Pawła Pepłowskiego, kasztelana wołyńskiego i jego żony Zofii. Świątynia ta jest jedną z najpiękniej położonych w naszym regionie. Wyrastająca ze wzgórza świątynia króluje nad wsią.

• Oprócz tego warta jest uwagi murowana dzwonnica z początku XIX wieku.

• Na cmentarzu znajduje się kaplica grobowa rodu Olszowskich, wybudowana w II poł. XIX wieku.

PROBOŁOWICE

• Drewniany kościółek pod wezwaniem św. Jakuba Starszego, został wybudowany w roku 1759.

• Na uwagę zasługuje dzwonnica, również drewniana z 1760 roku.

• Dom drewniany nr.32 z 1930 roku.

WOLA CHROBERSKA

• Zagroda nr.31: dom drewniany z poł. XIX wieku, obora drewniana z drugiej połowy XIX wieku
• Zagroda nr.33: dom drewniano-murowany, kamienny z ok. 1900r., obora murowana, kamienna z końca XIX wieku, stodoła drewniana z ok. 1860 roku.
• Dom drewniany nr.35: drewniany z poł. XIX wieku.
• Drewniana dzwonnica.

WARTO ZOBACZYĆ

• Wola Chroberska jest niezwykle malowniczo położoną wioską wśród lasów chroberskich. Otoczona jest wzniesieniami i poprzecinana wąwozami, dlatego będąc w Woli mamy wrażenie, że jesteśmy w miejscowości górskiej. Niezwykle efektownie wyglądają zdjęcia robione na wzgórzach w okresie zimowym.
• Wola jest miejscem wycieczek, majówek mieszkańców Chrobrza i Ponidzia. Z dobrodziejstw unikalnego mikroklimatu, który bez wątpienia posiada Wola, korzystają także agrowczasowicze, którzy zatrzymują się w gospodarstwach agroturystycznych w Chrobrzu. Najlepszym dowodem na to, że w Woli Chroberskiej panuje wyjątkowo zdrowy klimat jest fakt, że właśnie w tej miejscowości ludzie żyją najdłużej na Ponidziu!

ZŁOTA

• Spichlerz, murowany, częściowo kamienny z I połowy XX wieku.
  
• Spichlerz drewniany z 1719 roku został przeniesiony w 1992 r do Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni.
• W centrum wsi stoi pomnik ku czci partyzantów II wojny światowej.
  
• Kapliczka murowana pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, wzniesiona w 1899 roku.

WOJSŁAWICE

• Dom nr. 28 drewniany z ok. 1900r

NIEGOSŁAWICE

• Jedna z najstarszych figurek przydrożnych w województwie świętokrzyskim. Pochodzi z XVIII wieku.